भारताबाहेर कुठे आहेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाचे रस्ते?

Last Updated on 1 November 2026 by Sandesh Hiwale

विदेशातील आंबेडकर रोड अर्थात भारताबाहेर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाचे रस्ते कुठे आहेत? अमेरिका, न्यूझीलंड आणि जमैका येथील आंबेडकर रोडची नावे, ठिकाणे आणि इतिहास जाणून घ्या.

भारताबाहेर कुठे आहेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाचे रस्ते ambedkar roads outside india

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नाव भारतातील असंख्य रस्ते, चौक, सार्वजनिक इमारती आणि शैक्षणिक संस्थांना देण्यात आले आहे. मात्र, बाबासाहेबांचा सन्मान केवळ भारतापुरता मर्यादित नाही. परदेशातही त्यांच्या नावाने रस्ते आहेत. हे रस्ते म्हणजे भारतीय संविधानाचे शिल्पकार, महान समाजसुधारक आणि विद्वान डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जागतिक महत्त्वाची आठवण करून देणारे प्रतीक आहेत.

25 जून 2023 रोजी अमेरिकेतील न्यूयॉर्क शहरात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाच्या आणखी एका मार्गाचे नामकरण करण्यात आले. त्यानिमित्ताने भारताबाहेर बाबासाहेबांच्या नावाचे रस्ते नेमके कुठे आहेत, किती आहेत, त्यांची नावे काय आहेत आणि त्यामागील ऐतिहासिक महत्त्व काय आहे, हे जाणून घेऊया.

Table of Contents

विदेशातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाचे रस्ते

विदेशातील आंबेडकर रोड – भारताबाहेरील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाने ओळखले जाणारे चार प्रमुख मार्ग पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. डॉ. बी. आर. आंबेडकर ॲव्हेन्यू — जर्सी सिटी, अमेरिका

अमेरिकेतील न्यू जर्सी राज्यातील जर्सी सिटी येथे Dr. B. R. Ambedkar Avenue हा रस्ता आहे. 2014 पूर्वीपासूनच हा मार्ग डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाने ओळखला जात होता.

भारताबाहेर बाबासाहेबांचे नाव देण्यात आलेल्या प्रमुख मार्गांपैकी हा प्रथम असून, परदेशातही त्यांच्या विचारांना आणि कार्याला मिळालेल्या सन्मानाचे तो प्रतीक आहे.

Dr. B. R. Ambedkar Avenue in Jersey City, New Jersey, USA — अमेरिकेतील जर्सी सिटी येथील डॉ. बी. आर. आंबेडकर ॲव्हेन्यू । facebook

2. आंबेडकर वे — ऑकलंड, न्यूझीलंड

न्यूझीलंडमधील ऑकलंड शहरात ऑगस्ट 2018 मध्ये एका मार्गाला Ambedkar Way असे नाव देण्यात आले.

या मार्गाचे मुख्य प्रवेशद्वार 29 Pukekohe East Road जवळ आहे. न्यूझीलंडमध्ये बाबासाहेबांच्या नावाचा मार्ग असणे ही त्यांच्या विचारांचा आणि सामाजिक न्यायासाठीच्या कार्याचा देशाबाहेरही सन्मान केला जात असल्याची महत्त्वाची बाब आहे.

Ambedkar Way in Auckland, New Zealand — न्यूझीलंडमधील ऑकलंड येथील आंबेडकर वे । facebook

3. डॉ. बी. आर. आंबेडकर ॲव्हेन्यू — किंग्स्टन, जमैका

जमैका या कॅरिबियन देशाची राजधानी किंग्स्टन येथे Dr. B. R. Ambedkar Avenue हा मार्ग आहे.

16 मे 2022 रोजी भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते या मार्गाचे अनावरण करण्यात आले. त्यांच्या जमैका दौऱ्यादरम्यान झालेल्या या कार्यक्रमामुळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाने असलेल्या मार्गाला विशेष आंतरराष्ट्रीय महत्त्व प्राप्त झाले.

विदेशात राष्ट्रप्रमुखाच्या हस्ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाने रस्त्याचे अनावरण होण्याची ही पहिलीच घटना होती.

या नामकरणातून बाबासाहेबांचे सामाजिक न्याय, समानता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांसाठीचे कार्य जागतिक स्तरावर स्मरणात ठेवले जात असल्याचे दिसून येते.

Dr. B.R. Ambedkar Avenue, Jamaica — जमैकाची राजधानी किंग्स्टन येथील डॉ. बी. आर. आंबेडकर ॲव्हेन्यू । facebook

4. डॉ. बी. आर. आंबेडकर वे — न्यूयॉर्क, अमेरिका

25 जून 2023 रोजी अमेरिकेतील न्यूयॉर्क शहरात एका मार्गाला Dr. B. R. Ambedkar Way असे नाव देण्यात आले. हा अमेरिकेतील बाबासाहेबांच्या नावाने ओळखला जाणारा आणखी एक मार्ग आहे.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे अमेरिकेशी विशेष शैक्षणिक नाते होते. 1913 ते 1916 या कालावधीत त्यांनी न्यूयॉर्कमधील कोलंबिया विद्यापीठात शिक्षण घेतले. तेथे त्यांनी अर्थशास्त्रासह विविध विषयांचा अभ्यास केला आणि उच्च शिक्षणाच्या माध्यमातून आपल्या ज्ञानाचा पाया अधिक भक्कम केला.

कोलंबिया विद्यापीठातील त्यांचे शिक्षण त्यांच्या पुढील सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय विचारांच्या जडणघडणीत महत्त्वाचे ठरले. त्यामुळे न्यूयॉर्कमध्ये त्यांच्या नावाचा मार्ग असणे विशेष उल्लेखनीय आहे.

Dr. B.R. Ambedkar Avenue in New Yark, USA — अमेरिकेतील न्यूयॉर्क शहरातील डॉ. बी. आर. आंबेडकर वे । facebook

विदेशातील आंबेडकर रोडची यादी

क्र.	देश	शहर	रस्त्याचे नाव
1	अमेरिका	जर्सी सिटी	Dr. B. R. Ambedkar Avenue
2	न्यूझीलंड	ऑकलंड	Ambedkar Way
3	जमैका	किंग्स्टन	Dr. B. R. Ambedkar Avenue
4	अमेरिका	न्यूयॉर्क	Dr. B. R. Ambedkar Way

Road, Avenue, Way आणि Street यांचा अर्थ काय?

इंग्रजीमध्ये रस्ते किंवा मार्गांसाठी वेगवेगळे शब्द वापरले जातात. त्यांपैकी काही महत्त्वाचे शब्द पुढीलप्रमाणे आहेत.

Road (रोड): रस्ता किंवा मार्ग.
Avenue (ॲव्हेन्यू): सामान्यतः रुंद रस्ता किंवा महत्त्वाचा मार्ग.
Way (वे): मार्ग किंवा जाण्याचा रस्ता.
Street (स्ट्रीट): विशेषतः शहरातील रस्ता किंवा गल्ली.

या शब्दांचा नेमका अर्थ आणि वापर स्थानिक परंपरा व रस्त्याच्या स्वरूपानुसार बदलू शकतो. मात्र, वरील चारही नावांमध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना दिलेला सन्मान समान आहे.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे जागतिक महत्त्व

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे भारतीय संविधानाचे प्रमुख शिल्पकार, अर्थशास्त्रज्ञ, कायदेतज्ज्ञ, समाजसुधारक आणि बौद्ध धम्माचे पुनरुज्जीवन करणारे महान नेते होते. त्यांनी जातिभेद, सामाजिक विषमता आणि अस्पृश्यता यांविरुद्ध संघर्ष केला. स्वातंत्र्य, समता, बंधुता आणि न्याय या मूल्यांचा त्यांनी सातत्याने पुरस्कार केला.

त्यांचे विचार भारताच्या सीमांपलीकडेही अभ्यासले जातात. परदेशातील त्यांच्या नावाचे रस्ते (विदेशातील आंबेडकर रोड) हे त्यांच्या कार्याचे स्मरण करून देणारे सार्वजनिक प्रतीक आहेत. अशा नामकरणांमुळे नव्या पिढीला बाबासाहेबांचे जीवन, विचार आणि सामाजिक परिवर्तनासाठीचे योगदान जाणून घेण्याची संधी मिळते.

सारांश

भारताबाहेर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाने ओळखले जाणारे प्रमुख चार मार्ग अमेरिका, न्यूझीलंड आणि जमैका या देशांमध्ये आहेत. त्यांमध्ये अमेरिकेतील जर्सी सिटी आणि न्यूयॉर्क, न्यूझीलंडमधील ऑकलंड आणि जमैकातील किंग्स्टन येथील मार्गांचा समावेश होतो.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे कार्य, विचार आणि सामाजिक न्यायासाठीचा संघर्ष आजही जगभरातील लोकांना प्रेरणा देतात. परदेशातील त्यांच्या नावाचे रस्ते हा त्यांच्या जागतिक सन्मानाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? तुमच्या प्रतिक्रिया आणि सूचना कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याविषयीची ही माहिती इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी लेख शेअर करा.

धन्यवाद!

हे ही वाचलंत का?

धम्म भारतचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, व्हाट्सअप, टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम, ट्विटर वर नक्की फॉलो आणि सबस्क्राइब करा. संपर्कासाठी आमचा ई-मेल.

मैत्रिणींनो व मित्रांनो, धम्म भारतच्या नवीन लेखांचे notifications मिळवण्यासाठी स्क्रीनच्या खालील बाजूस उजवीकडे दिसणाऱ्या लाल रंगातील bell icon ला क्लिक करा.